Farabi Günümüze Ne Söyler?

Yirmi birinci yüzyılın ilk çeyreğini geride bırakırken insanlık, belki de tarihinin en paradoksal dönemini yaşıyor. Bilgi hiç olmadığı kadar çoğalmış olsa da; rasyonalite ve bilgelik hiç olmadığı kadar azalmış durumda. Popülizm demokratik kurumları içeriden kemirirken, yapay zekä etik ve hukuki düzenlemeler hayata geçirilemeden hızla yayılmakta, küresel çatışma ve adaletsizlikler kronikleşmektedir. Peki bu krizlerin ortak kökeninde ne yatıyor?

Bundan on iki asır önce Türkistan'ın Farab şehrinde doğan ve İkinci Muallim unvanıyla anılan Färäbi, bu soruya kesin bir cevap vermekte: Siyaset varlık, bilgi ve ahlak zemininden, erdem ve adalet ilkelerinden koparıldığında toplumsal ve insani çöküş başlar.

Elinizdeki kitap, yazarın profesörlük temel eseri olarak kaleme aldığı akademik çalışmanın bulgularını geniş bir okuyucu kitlesine ulaştırma girişimidir. On bölüm boyunca Fârâbīnin erdemli ülke tasavvuru, toplumsal sözleşme öncülüğü, hukukun üstünlüğü anlayışı, anayasa kavramı, erdemsiz rejimlere yönelik uyarıları ve küresel toplum fikri, günümüzün somut sorunlarıyla yüzleştirilmektedir.

Fárábinin temel tezine göre, bilgi olmadan erdem, erdem olmadan mutluluk, mutluluk olmadan adalet, adalet olmadan meşru bir siyasi düzen kurulamaz. Bu zincirin herhangi bir halkasının kopması bireysel ve toplumsal çöküşe yol açar. Nitekim çağımızın krizleri aslında bu zincirin farklı halkalarının kopmasının sonuçlarıdır.

Bu eser, Fåråbiyi vitrinden alıp masaya koymak, onu insanlığın çağdaş krizleri karşısında yeniden okumak, düşünmek ve çağdaş sorunlara ilham kaynağı olabileceğini göstermek amacıyla yazılmıştır. Farābīyi anmak ve anlamak kendimize ve ruh köklerimize dönmek; dünyanın geleceğinde yeniden etkin bir rol oynamanın yolunu keşfetmek demektir.