Filistinlilerin Geri Dönüş Hakkını Kullanmalarının Engellenmesinin Roma Statüsü Kapsamında Değerlendirilmesi

Filistinlilerin tarihinde, Filistin ve işgal altındaki Filistin topraklarında bulunan asıl evlerine dönme konusundaki devredilemez haklarının uzun süredir engellenmesi, modern çağın en uzun süreli ve en ciddi insani, hukuki ve siyasi krizlerinden birini oluşturmaktadır. Bu durum, 1948 Nakba ve 1967 Naksa sırasında yaşanan kitlesel zorla yerinden edilmelere dayanmakta; Gaiplerin Malları Yasası (1950), askeri emirler, etnik temizlik uygulamaları, ev yıkımları ve Gazze ile Batı Şeria’ya yönelik soykırım niteliğindeki saldırılar (2023–2026) dâhil olmak üzere çeşitli politika ve uygulamalar yoluyla sürdürülen bu inkâr, nesiller boyunca milyonlarca Filistinliyi (UNRWA’ya kayıtlı 5,9 milyon kişi) yerinden etmiş, vatansızlığı, mülksüzleştirmeyi ve cezasızlığı pekiştirmiştir.

Bu kitap, İsrail’in Filistinlilerin geri dönüş hakkını sistematik biçimde engellemesinin, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Roma Statüsü kapsamında kovuşturulabilir insanlığa karşı suç ve savaş suçu olarak nitelendirilip nitelendirilemeyeceğini incelemektedir. Tarihsel, betimsel ve analitik yöntemlerden yararlanan çalışma, Osmanlı döneminin sonlarından günümüze kadar zorla yerinden edilmenin seyrini izlemekte; geri dönüş hakkını uluslararası teamül hukuku çerçevesinde (İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi Madde 13, Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme Madde 12(4) ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 194 (III) sayılı Kararı) değerlendirmektedir.